Nationaal thema

Nationaal Comité 4 en 5 mei

Jaarthema 2019


De komende jaren doet het Nationaal Comité 4 en 5 mei een appel op iedereen om zich in te zetten voor de waarde van vrijheid. Dit doet het comité tussen 2016 en 2020 onder de slogan "Geef vrijheid door".

Ieder jaar nodigt het comité een auteur uit om vanuit dit meerjarenthema een basistekst te schrijven. Deze tekst wordt geschreven ter inspiratie van allen die een herdenking of viering organiseren op of rondom 4 en 5 mei. Op basis van deze tekst wordt door het Nationaal Comité een inspiratiedossier samengesteld en worden cartoons gemaakt.

 

2019 - In vrijheid kiezen


Het jaarthema van 2019 luidt In vrijheid kiezen. Met dit thema sluit het Nationaal Comité 4 en 5 mei aan bij de viering van 100 jaar algemeen kiesrecht, bovendien zijn er in 2019 zowel Europese als Provinciale verkiezingen. Het comité staat stil bij de waarde van de vrije, democratische rechtsstaat, het buitenwerkingstellen van deze rechtsstaat in de jaren 1940-1945, en de verantwoordelijkheid die we met z’n allen dragen om de rechtsstaat én de vrijheden die we daarbinnen genieten te waarborgen. Vanuit de vrijheid van nu kijken we terug op de onvrijheid van toen. We benadrukken de verantwoordelijkheden die onze vrijheid met zich meebrengt, want juist onze huidige vrijheid om te kunnen en mogen kiezen schept een verantwoordelijkheid deze vrijheid te beschermen en te koesteren.

Het thema In vrijheid kiezen beperkt zich niet tot kiesrecht alleen. Iedere dag weer kunnen we in Nederland, uiteraard binnen de regels van de wet, doen en laten wat we willen. We leven in een vrij land, mogen over van alles en iedereen een mening hebben en bepalen zelf wat goed voor ons is. Onze keuzes staan echter niet los van de wereld waarin we leven. De vrijheden van de een kunnen de onvrijheden van de ander betekenen. Door het stellen van vragen dwingt het jaarthema ons hier kritisch over na te denken. Nemen we verantwoordelijkheid voor onze keuzes? Zijn er, behalve juridische, niet ook morele of ethische grenzen aan de keuzevrijheid die we hebben? Zijn we in staat verder te kijken dan onze eigen vrijheden? En verplaatsen we ons nog voldoende in de ander?  

 

Onderstaand treft u aan de van de website van Nationaal Comité 4 en 5 mei overgenomen artikelen:

  • Jaarthematekst 2019
  • Gastbijdragen 2019
  • Cartoons 2019
  • Dossier 2019 

 

Jaarthematekst 2019


Het Nationaal Comité heeft Khadija Arib, voorzitter van de Tweede Kamer, gevraagd om de jaarthematekst te schrijven.

Democratie komt met een verantwoordelijkheid

Door Khadija Arib

Een zeer bekende en indringende foto van de Jodenvervolging in Nederland werd gemaakt op 20 juni 1943. Op die dag meldden zich vele honderden Joden op het Olympiaplein in Amsterdam. Ze hadden zo veel mogelijk bezittingen meegenomen en zo veel mogelijk kleren aangetrokken op die warme zomerdag. Bezorgde gezichten, een ongewisse en onheilspellende toekomst tegemoet.¹ In zijn  Kroniek der Jodenvervolging 1940-1945  beschrijft Abel Herzberg hoe op deze zonnige dag op het nabijgelegen sportveld ondertussen gewoon werd doorgespeeld: “Het weer was mooi die dag, en op het sportveld werd mitsdien de gebruikelijke sport bedreven. De wachtende Joden konden daar met oog en oor getuige van zijn. Het waren geen NSB’ers die daar speelden. Het was de meerderheid van het Nederlandse volk. Men was aan zeer veel gewend geraakt.”²

De foto en de woorden van Herzberg brengen het grootste gevaar van een totalitair systeem als het nazisme in beeld: het onvermogen of de onwil om begaan te zijn met de ander. De Duits-Amerikaanse filosofe Hannah Arendt sprak zich na de Tweede Wereldoorlog veelvuldig uit over de Holocaust en het ontstaan ervan. Ze constateerde dat er in het totalitarisme geen plaats was voor wat zij als meest menselijke eigenschap zag: politiek denken en handelen. Het vermogen van mensen om via de publieke ruimte het gesprek met elkaar aan te gaan, op basis van verschillende meningen. Het gebrek aan die ruimte zette, volgens haar, de deur wijd open voor uitsluiting en voor onverschilligheid jegens de ander en jegens de wereld.

Tegenover de onverschilligheid die het totalitarisme stimuleert, staat de betrokkenheid die een randvoorwaarde is voor een democratie. Dat ervaar ik als voorzitter van de Tweede Kamer dagelijks, als ik debatten voorzit. De Kamer is het hart van onze parlementaire democratie, waar zoveel mogelijk stemmen zijn vertegenwoordigd, waar een grote verscheidenheid aan geluiden klinkt en waar wordt gezocht naar compromissen die in het algemeen belang van de Nederlandse samenleving zijn.

Het tekent de geschiedenis van ons land en ons parlement. Nederland is, als handelsnatie, altijd gedwongen geweest om te zoeken naar samenwerking en verzoening - binnen en buiten de eigen grenzen. En ons parlement kent van oudsher een vrij ingetogen overlegcultuur. Die gaat terug tot de eerste vergadering van de Staten-Generaal in 1588, waar de fysieke opstelling – iedereen zat aan één tafel – ervoor zorgde dat afgevaardigden niet met elkaar debatteerden, maar echt met elkaar in gesprek traden en zochten naar consensus. Dat betekent niet dat het debat niet verhit kan zijn. Dat is ook niet erg: emoties horen bij het leven en dus bij de politiek. Het toont de betrokkenheid van volksvertegenwoordigers.

De geschiedenis leert ons ook dat onze traditie van samenwerken en overleg geen garanties geeft. In en rond de Tweede Kamer zijn veel plekken te vinden die getuigen van conflict, van onderdrukking, van angst en terreur. De kelder van het Kamergebouw bijvoorbeeld, waar verraden verzetsmensen werden opgesloten. Of de Kasteinkamer, waar verzetsstrijder Gerrit Kastein tijdens zijn verhoor door de Duitse bezetter uit het raam sprong, om te voorkomen dat hij zijn kameraden zou verraden als hij werd gemarteld.

Vanaf 10 mei 1940 – toen Kamervoorzitter Van Schaik de laatste vergadering tot de bevrijding afhamerde – werd alles anders. Van vrije verkiezingen was geen sprake meer. De democratie werd buitenspel gezet, de volksvertegenwoordiging verdween volledig van het Binnenhof. Het open huis van de democratie werd een gesloten nazi-bolwerk, gericht op het vernederen, isoleren, vervolgen en vermoorden van Joden, Sinti, Roma, communisten en andere groepen die niet pasten binnen de nazi-ideologie. Het open en vrije debat, met ruimte voor al die stemmen en geluiden, verstomde. De lege plank in de Handelingenkamer, de plek waar de verslagen van de vergaderingen tussen 1940 en 1945 hadden moeten staan, herinnert ons daar nog dagelijks aan.

Zelf heb ik de oorlog niet meegemaakt – al weet ik hoe het is om op te groeien in een dictatuur. Op school leerde ik over de Tweede Wereldoorlog, maar slechts in algemene termen. Over de Jodenvervolging en de mensonterende omstandigheden in de concentratiekampen werd niet gesproken. Pas toen ik naar Nederland kwam, kreeg ik een beeld van alle verschrikkingen. Het waren vooral de persoonlijke verhalen van de overlevenden en de beelden – zoals die foto van die warme zomerdag in juni 1943 – die indruk op mij maakten. Die lieten zien wat er kan gebeuren als het vrije debat en het levendige, soms verhitte gesprek in de publieke ruimte het zwijgen wordt opgelegd. Als die open ruimte wordt ingewisseld voor een muur tussen mij en de ander. Die foto’s en verhalen lieten mij zien hoe wreed de mens kan zijn en wat onverschilligheid met mensen kan doen.

Deze verhalen over oorlog, de foto’s, de fysieke herinneringsplekken in de Tweede Kamer, maar ook mijn ervaringen als verkiezingswaarnemer in landen als Marokko, Indonesië en de Palestijnse gebieden, hebben mij er tot in mijn diepste zijn van overtuigd dat we onze democratie moeten liefhebben en onderhouden. Want een democratie kan ook in vredestijd gevaar lopen – als mensen, heel geleidelijk, een muur optrekken tussen groepen in de samenleving, en wij dat gewoon gaan vinden. Democratie staat of valt met hoe wij als mensen handelen, zeker op de momenten dat dat nodig is.

Dit jaar vieren we dat het algemeen kiesrecht precies honderd jaar bestaat. We zijn ons bewust van de strijd die ervoor is gevoerd, met name door arbeiders en vrouwen. En we kennen de waarden die erachter schuilgaan: een gelijke behandeling ongeacht geslacht, afkomst of religie, vrijheid van meningsuiting, onafhankelijke rechtspraak en respect voor minderheden. In vrijheid kunnen kiezen moedigt aan om zelfstandig te denken, om je als individu goed te informeren, je een mening te vormen en om je kritisch te verhouden tot de zelfgekozen volksvertegenwoordiging en regering. Het vraagt en stimuleert betrokkenheid.

Maar daarmee zijn we er nog niet. Het algemeen kiesrecht is de basis, het fundament van onze parlementaire democratie. Dat wordt (h)erkend door heel veel mensen. We kunnen ons gelukkig prijzen met een hoge opkomst tijdens verkiezingen in Nederland. Maar op een fundament moet je bouwen. Als je alleen een fundering ziet, heeft een plek iets desolaats. Het bouwwerk dat erdoor gedragen wordt, blaast er leven in. In haar boek Fascism: A Warning stelt Madeleine Albright dat democratie veel meer is dan een systeem. Ze noemt het “een manier van leven, een permanent gesprek".³ Dat maakt van een democratie niet zozeer een gegeven, als wel een opdracht.

Die opdracht is anno 2019 heel actueel. Amos Oz, de onlangs overleden Israëlische schrijver, noemde radicalisme het grootste probleem van deze tijd. Daarbij bedoelde hij personen, groepen en partijen die niet streven naar overeenstemming tussen mensen, maar die verdeeldheid zaaien. Hoezeer we in Nederland ook gericht zijn op samenwerken, op samen optrekken, op vreedzaam samenleven; we weten dat de geschiedenis een andere wending kan nemen. De oorlog mag dan al bijna 75 jaar achter ons liggen, er is nog altijd sprake van antisemitisme en discriminatie. Soms sluimerend, soms heel manifest.

In lijn met de gedachten van Abel Herzberg en Hannah Arendt heeft Elie Wiesel, overlevende van Auschwitz, zich veelvuldig uitgelaten over het gevaar dat schuilt in zwijgen en wegkijken: “Het tegenovergestelde van liefde is niet haat, maar onverschilligheid. En het tegenovergestelde van vrede is onverschilligheid jegens zowel vrede als oorlog."⁴ Daarin zit niet alleen een bittere les ten aanzien van het verleden, maar ook een opdracht voor de toekomst. Onze democratie komt met een verantwoordelijkheid. Door vanuit de vrijheid van nu terug te kijken naar de onvrijheid van toen, zien we scherper dan ooit dat een democratie niet alleen geeft maar ook vraagt, namelijk om mee te doen.

Natuurlijk door gebruik te maken van je stemrecht, maar ook door te debatteren, meningen uit te wisselen, naar elkaar te luisteren, kritisch te oordelen en compromissen te sluiten. Door de stem van de minderheid, hoe afwijkend ook, te erkennen. En door in staat te blijven om in de schoenen van een ander te gaan staan, met de ander begaan te zijn.

Dat is mijn wens voor onze democratie en onze vrije, open samenleving: dat we er heel bewust onderdeel van zijn. Dat we niet wegkijken, niet onverschillig zijn, nooit meer wennen aan een beeld van een groep mensen - ondanks de felle zomerzon in dikke truien en jassen - met de angst op hun gezicht, wachtend op deportatie.

Khadija Arib (1960) is sinds 1998 lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, met een korte onderbreking in 2006/2007. Op 13 januari 2016 werd zij verkozen tot voorzitter van de Tweede Kamer, nadat zij korte tijd waarnemend voorzitter was geweest. Op 29 maart 2017 werd zij herkozen; er waren geen tegenkandidaten.

Foto: Iris Planting, Dutchandfamous

Noten

René Kok en Erik Somers, De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945 (2019). De foto is te vinden op pagina’s 192-193.
Abel Herzberg, Kroniek der Jodenvervolging 1940-1945 (1978).
Madeleine Albright, Fascism: A Warning (2018).
Elie Wiesel e.a., The Six Days of Destruction. Meditations Towards Hope (198).


 

Gastbijdragen 2019


Schrijver en muzikant Massih Hutak en Ambassadeur van de Vrijheid Kraantje Pappie lieten zich inspireren door het jaarthema en schreven hierover een column.

 

Maak contact en laat je horen

Gastbijdrage van Massih Hutak

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 schreef ik een open brief waarin ik alle jongeren van Nederland opriep om te gaan stemmen. Daarin legde ik uit hoeveel we teweeg kunnen brengen als we voor één keer uit onze individualistische levens stappen en ons organiseren voor het grotere doel: onze toekomst. Vrijheid kan namelijk niet bestaan zonder onze gedeelde verantwoordelijkheid het te beschermen en door te geven. Ben je het ergens niet mee eens, spreek je uit. Wil je iets veranderen, ga aan de slag. Mijn brief werd online massaal gedeeld, besproken in talkshows, op de radio, in kranten en dat vond ik natuurlijk helemaal te gek. Het mooiste was toen ik het ene na het andere belletje kreeg van mensen uit de creatieve sector met een enorm bereik onder jongeren, die zich ook geroepen voelde om hun verantwoordelijkheid te nemen en zich wilden inzetten voor mijn doel: jongeren aan het stemmen krijgen.

Van artiesten en vormgevers tot mensen van platenlabels, muziekzenders en poppodia, iedereen kwam bij elkaar en zei tegen mij: je hebt onze aandacht, Massih, wat wil je? Wat ik wilde, was bewijzen dat jongeren wel degelijk geïnteresseerd en geïnformeerd zijn, en hun verantwoordelijkheid nemen als het erop aankomt. Concreet betekende dat de Kantel de Macht-stemcampagne !METS, waarin wij zeven weken lang overal, online én offline, zichtbaar wilden zijn om jongeren te informeren en aan te sporen te gaan stemmen. We gaven geen stemadvies, onze boodschap was: ga stemmen. Overal waar ik kwam, van cafés, buurthuizen en scholen, tot in mijn oude buurt, iedereen had het over de verkiezingen en iedereen had het over politiek. Oké, dacht ik. We hebben nu de aandacht van de jongeren. Wat nu?

Een feestje geven ter ere van de democratie, was mijn antwoord daarop. Een feestje waar de tofste hiphopartiesten van Nederland optraden en waar gestemd ging worden. En gelukkig waren mijn !METS-partners net zo gek als ik. Want precies dat gebeurde. Een gratis feest op de avond voor de verkiezingen; je stempas en ID vormden je toegangsbewijs, ik had stembussen geregeld en om klokslag twaalf uur hebben ruim 500 jongeren hun stem uitgebracht.

Als je zag hoe die 500 jongeren stonden te springen toen ik vroeg wie samen met mij de eerste stem van Nederland wilde uitbrengen, leek het alsof ik gratis Justin Bieber-kaarten stond uit te delen. Maar ik deelde stembiljetten uit voor de Tweede Kamerverkiezingen. We realiseerden dit zonder hulp van de politiek maar met een team van mensen dat genoeg verstand had om te weten dat je jongeren nooit moet onderschatten, en met genoeg lef om te weten dat je jongeren altijd moet blijven uitdagen.

500 jongeren met uiteenlopende achtergronden, opvattingen en religies die feestend en dansend de democratie vierden en hun verantwoordelijkheid namen door hun stem uit te brengen, zo mooi kan een vrije en diverse samenleving zijn. Kijk om je heen, lieve mensen, de toekomst is hier en nu: maak contact en laat je horen.

MassihhutakMassih Hutak (1992) is een schrijver en muzikant uit Amsterdam. Als columnist is hij wekelijks te horen op NPO Radio 1 en te lezen in Het Parool. Hij werd in januari 2017 door Het Parool uitgeroepen tot een van de zeventien talenten die het Nederland van de toekomst zullen vormgeven.


Onze vrijheid is hier en nu

Door Kraantje Pappie

Soms zeg ik te snel ‘ja’ tegen dingen. Zo ook bij de vraag of ik even een paar woorden kon schrijven over vrijheid en kiezen. Want dat is wat wij als inwoners van Nederland hebben. De vrijheid om te doen en laten wat we willen; binnen de grenzen van de wet, met een aantal verplichtingen en een paar kanttekeningen. En ik durf er nog over te klagen ook. Zo verwend ben ik geraakt. Anderzijds; zoveel vrijheid heb ik dus tegenwoordig blijkbaar. Ik heb geen vergelijkingsmateriaal hoe dit anders kan zijn, zoals bij oudere generaties. Ik ken alleen de verhalen, maar het bizarre daaraan is dat deze zo onwerkelijk lijken. Oorlog, hongersnood of moeten vluchten; mijn opa en oma hebben het allemaal moeten ervaren. Zeer waarschijnlijk een aantal van jullie ook.

De vrijheid die wij nu hebben is heel uniek, daar ben ik mij van bewust. Iedereen kan zich uiten op de manier die hem of haar gelukkig maakt. Wat deze vrijheid nog kan beperken, zijn we zelf. Wij projecteren onze eigen ontevredenheid nog vaak op onze medemens die wél de stap durft te nemen om zijn of haar vrijheid zo goed mogelijk te benutten. Het gevoel van vrij zijn, is een gevoel van rust. Gewaardeerd of op zijn minst gerespecteerd worden, haalt alle muren om je heen weg. Ik hoorde onlangs iemand zeggen in een interview: “Toen ik besefte dat alle haatdragende comments binnen de online wereld niets met mij persoonlijk te maken hebben, maar met de persoon die het zelf plaatst, voelde ik nog meer vrijheid om mijzelf te ontwikkelen”. Ik geloof hier in. Heilig.

We leven in een land waar ruimte is om je te ontwikkelen, waar ruimte is om kunst te maken voor jezelf. Waar kansen liggen op het gebied van goed onderwijs, sport en cultuur. Een land waar het straatbeeld zo kleurrijk is dat we veel van elkaar kunnen leren door in gesprek te gaan. Ik kan wel roepen dat mensen geen ongenuanceerde kritiek moeten hebben, maar ik heb nog veel liever dat je in gaat zien dat het niks betekent. Laat niemand je vertellen dat je iets niet kunt doen of worden. De vrijheid en de ruimte is hier, op dít moment. Pak de kansen met beide handen vast, want het zou niet de eerste keer zijn dat deze vrijheid stopt.

Kraantje Pappie (1986) is popartiest en staat op 5 mei 2019 als Ambassadeur van de Vrijheid op diverse Bevrijdingsfestivals in het land.


Cartoons 2019
In samenwerking met de Cartoon Movement hebben internationale cartoonisten op basis van het thema cartoons gemaakt. Hieronder vindt u vijf cartoons die u kunt gebruiken bij de organisatie van uw herdenking of viering; voor bijvoorbeeld promotiedoeleinden, aankleding en programmakaarten. Vier cartoons gaan specifiek over het jaarthema 2019, één cartoon gaat over de meerjarenslogan 'Geef vrijheid door'. De cartoons kunt u downloaden en met bronvermelding vrij gebruiken voor publicatiedoeleinden.


 

Dossier 2019
Laat u, na het lezen van de jaarthematekst van Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib, verder inspireren door de artikelen en verwijzingen in het themadossier. Dit dossier biedt extra verdieping aan allen die op of in aanloop naar 4 en 5 mei 2019 een herdenking of viering organiseren.

Kiezen en vrijheid

Viering 100 jaar algemeen kiesrecht
In 2019 heeft Nederland honderd jaar algemeen kiesrecht voor mannen én vrouwen. Voor de Tweede Kamer reden een serie van feestelijke activiteiten te organiseren. “Want de verworvenheid om in vrijheid te mogen stemmen, is iets om te vieren.”

Lees er alles over op de website Ik vier mijn stem


Tentoonstelling
In het kader van honderd jaar algemeen kiesrecht is er tot de zomer van 2019 in Den Haag een speciale tentoonstelling over dit onderwerp te bezichtigen.

Meer informatie over deze tentoonstelling vindt u op de website van de Tweede Kamer


 Lesgeven over vrijheid, democratie en kiesrecht
ProDemos, het ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’, biedt tal van mogelijkheden om les te geven over de onderwerpen vrijheid, democratie en kiesrecht. Voor alle niveaus en leeftijden zijn programma’s, gastlessen en excursies ontwikkeld.

Ga naar het lesaanbod op de website van ProDemos 


Derek Otte over keuzevrijheid
Docent Spoken Word Derek Otte werd in 2017 benoemd tot stadsdichter van Rotterdam. Voor het magazine 4FREE schreef hij een column over keuzevrijheid.

Ga naar de column van Derek Otte


Massih Hutak over vrijheid en verantwoordelijkheid
Schrijver en muzikant Massih Hutak werd in 2017 door Het Parool uitgeroepen tot een van de zeventien talenten die het Nederland van de toekomst zullen vormgeven. Voor het magazine 4FREE scheef hij een column over vrijheid en verantwoordelijkheid.

Ga naar de column van Massih Hutak


Vrijheidscollege
In 2018 gaf Massih Hutak een inspirerend Vrijheidscollege over de verantwoordelijkheid die iedereen heeft de huidige vrijheid te beschermen en door te geven.

Bekijk het Vrijheidscollege op YouTube


Alicja Gescinska over (on)vrijheid
Alicja Gescinska (1981) is een Pools-Belgische filosofe en schrijfster voor wie de thema’s vrijheid, onvrijheid en verantwoordelijkheid een rode draad vormen in haar columns, boeken en voordrachten. In 2012 hield ze, op uitnodiging van het Amsterdamse 4 en 5 mei comité, een Vrijheidslezing in Amsterdam.

Download de vrijheidslezing ‘Van angst bevrijd’ (pdf)
Ga naar de column ‘Tja’
Ga naar de column ‘Barbarij'


Joris Luyendijk over een te veel aan keuzevrijheid
Bestaat er ook zoiets als een te veel aan vrijheid? Schrijver en journalist Joris Luyendijk schetst een somber beeld van de ecologische gevolgen van onze huidige keuzevrijheid en overconsumptie. “We stevenen in alle vrijheid af op een ramp”.

Lees zijn artikel op de website van de Correspondent


 

Keuzes in oorlogstijd


Burgemeesters: schipperen tussen bezetter en burger
Welke keuzes maakten de Nederlandse burgemeesters tijdens de Tweede Wereldoorlog? Konden ze opkomen voor de belangen van de inwoners van hun gemeente of moesten ze strikt de regels van de bezetter volgen? Andere Tijden deed er uitgebreid onderzoek naar. ‘Burgemeester in oorlogstijd’, over collaboratie, verzet of kiezen voor het minste kwaad.

Ga naar ‘Burgemeester in oorlogstijd’ op de website van Andere Tijden


Boek Burgemeesters in oorlogstijd
In 2006 verscheen de uitgebreide studie Burgemeesters in oorlogstijd van historicus Peter Romijn. Oud-burgemeester van Amsterdam Ed van Thijn besprak het boek voor Historisch Nieuwsblad: over de dilemma’s en keuzes waarvoor burgemeesters ten tijde van de Duitse bezetting gesteld werden.

Lees het artikel van Ed van Thijn op de website van het Historisch Nieuwsblad


Kiezen voor of tegen de Duitse bezetter
Het programma Jong in oorlog staat stil bij het thema ‘verraad of verzet in oorlogstijd’. Keuzes met gevolgen tot in de volgende generatie.

Bekijk de aflevering van Jong in Oorlog op de website van Schooltv


Rosa Manus (1881-1942)
Rosa Manus heeft haar leven lang gekozen voor haar principes. Ze streed voor vrouwenkiesrecht, organiseerde in 1933 hulp aan Duitse vluchtelingen en was een uitgesproken pacifist. De nazi’s zagen haar echter vooral als een gevaar. In 1942 werd ze in Duitsland vergast.

Meer informatie over Rosa Manus treft u hier
Ga naar een uitgebreid artikel over Rosa Manus op de website van het Historisch Nieuwsblad


Wel of niet in verzet komen
In het kader van het Jaar van Verzet schreef NIOD-directeur Frank van Vree in 2018 de tekst Verzet als voorbeeld. “Wat zou ik doen wanneer er een beroep op mij wordt gedaan, wanneer ik zie dat de waardigheid van de ander in het geding is? Hoe ver strekt mijn verantwoordelijkheid? En hoe kies ik een kant als mijn eigen toekomst onzeker is?”

Download de jaarthematekst 2018 ‘Verzet als voorbeeld’ (pdf)


Toekijken, doorlopen of ingrijpen
Wat was de rol van omstanders tijdens de Jodenvervolging in de jaren dertig en veertig van de twintigste eeuw? Waren zij ooggetuigen, onschuldige passanten of medeplichtigen? WO2 Onderzoek uitgelicht wijdde er een speciaal themanummer aan. “Elke handeling of niet-handeling heeft een effect of gevolg. Dus ook als omstander draag je een verantwoordelijkheid.”

Lees het themanummer over omstanders op de website van het Platform WO2